نقش مدل هاو تئوری ها در ارتقاء سلامت وایمنی محیط کار


یکی از ویژگی های اساسی نظام های علمی این است که یک پایه نظری به عنوان زیر بنای عملکرد خود داشته باشد. ازاین رودر علوم سلامتی تئوری ها نقش موثری در تشخیص صحیح نیازها و رویکردهای لازم در تدوین برنامه های ارتقاء سلامت وایمنی دارند. لغات تئوری، الگو وپارادایم اغلب به جای یکدیگر بکار می روندوبر طبق نظر باندورا           (1986) تئوری ها، تعیین کنندها ومکانیسم هایی که پدیده ی مورد نظر را کنترل می نمایند را مشخص می کنند. مدل ها شامل یک یاچند پیشنهاد می باشند که به طور منطقی برای بیان پدیده های مرتبط با یکدیگر بکار می روند، لذا آنها نظم دهنده ی سیستماتیک اصول اساسی هستند که پایه ای برای اتفاقات معین خواهند بود
مدل ها می توانند در بسیاری از موارد مفید باشند اچبام،سورنسون ولوریج(1992)ارزش مدل را برای ارتقاءسلامت اینگونه بیان کرده اندکه: تئوری ها به تعیین اجزایی که بطور ظاهری بر انواع گوناگون رفتار اثر می گذارند ونیز درک این اجزا و به نحوه ی عملکرد آنها کمک می کنند، آنها همچنین ممکن است پیشنهادات ویا نظراتی را که به واقعیت نزدیک تر است را ارائه می کنند تا بهتر به توان روند بهبود را به اجرا گذاشت. بنابراین مدل ها ابزار ارزشمندی برای حل انواع وسیعی از مشکلات را فراهم می کنند وما را در پیش بینی پیامدهای احتمالی مداخلات حتی در موقعیت هایی که قبلاَ هرگز با آنها مواجه نشده ایم کمک می کنند. باید اذعان نمود یک چهارچوب تئوریک پایه واساس محکمی برای عملکرد مناسب فراهم می آورد
لذا با عنایت به اینکه در کشور به منظور دستیابی به ایمنی وبهداشت شغلی در محیط های کار هیچ تئوری یا پایه ی اساسی برای اتکاء برنامه های ایمنی و بهداشت کار وجود نداشت و به این منظور غالباَ از الگوهای کشورهای توسعه یافته استفاده می شودکه به دلیل تفاوت های فرهنگی- اجتماعی و سبک های کاری ومدیرتی در سازمان های ایرانی غالبا با مشکلات و پیچیدگی هایی در اجرا مواجه شده وموفقیت های لازم را بدست نمی دهند؛ از این روبا در نظر گرفتن تفاوت های محیط های کار ایران "مدل کارسالم" با هم اندیشی تعدادی از اساتیدو نخبه گان در زمینه ی سلامت و ایمنی که دارای سوابق علمی واجرایی درخشانی در صنایع بودند طراحی و به پیشگاه ملت ایران و تلاش گران کشور تقدیم گردید. از مزایای کاربرد "مدل کارسالم" در ارتقاء سلامت وایمنی محیط کار به موارد زیر می توان اشاره کرد

ـ ایجاد درکی بهتر از سلامت وایمنی محیط کار
ـ ایجاد یک چهارچوب قابل پیش بینی برای برنامه ریزان سلامت وایمنی محیط کار
ـ کمک به سازماندهی سوالاتی در خصوص وضعیت فعلی سلامت وایمنی سازمان
ـ کمک به تحقق عملکردی وکاربردی
ـ ایجاد یک زبان مشترک در خصوص سلامت وایمنی درسازمان ها
ـ روشی واحد برای تشریح و توجیه فعالیت های سلامت وایمنی محیط کار
ـ ایجاد امکان تکرار مجدد مداخلات سلامت وایمنی
ـ فرآیندی منظم برای تجزیه وتحلیل موفقیت ها وشکست ها

به این ترتیب دست آوردهای ارزیابی سازمان ها و صنایع براساس مدل کارسالم به این شرح است
ـ1- تعیین موقعیت فعلی سازمان در سلامت وایمنی محیط کار
ـ2- تعیین جهت واولویت های فعلی و آتی سازمان در ایمنی وبهداشت حرفه ای
ـ3- یکسان سازی دیدگاه های تیم مدیریت سازمان در رابطه با نقاط قوت وفرصت های بهبود سلامت وایمنی سازمان
ـ4- سهولت اجرا ونقطه شروعی مناسب برای ارتقاء برنامه های سلامت وایمنی سازمان
ـ5- ایجاد فرصتی مناسب برای مقایسه عملکرد درون وبرون سازمانی
ـ6- به دست آوردن بازخورد مناسب از وضعیت حوزه ی سلامت وایمنی محیط کار
ـ7- تسهیل بحث های گروهی برای ارتقاء سلامت وایمنی سازمان