مفهوم ونقش مدل ها در اتقاء سلامت وایمنی

از ویژگی های اساسی یک نظام علمی این است که دارای یک پایه نظری به عنوان زیر بنای عملکرد خود باشد. ازاین رودر علوم سلامتی وایمنی تئوری ها نقش موثری در تشخیص صحیح نیازها و رویکردهای لازم در تدوین برنامه های ارتقاء سلامت وایمنی دارند. لغات تئوری، الگووپارادایم اغلب به جای یکدیگر بکار می روند، بر طبق نظر باندورا(1986) تئوری ها، تعیین کننده ها ومکانیسم هایی که پدیده ی مورد نظر را کنترل می نمایند را مشخص می کنند. مدل ها شامل یک یاچند پیشنهاد می باشند که به طور منطقی برای بیان پدیده های مرتبط با یکدیگر بکار می روند، لذا آنها نظم دهنده ی سیستماتیک اصول اساسی هستند که پایه ای برای اتفاقات معین خواهند بود 
مدل ها می توانند در بسیاری از موارد مفید باشند. چنانکه اچبام، سورنسون ولوریج(1992) ارزش مدل ها را اینگونه بیان کرده اندکه: تئوری ها به تعیین اجزایی که به طور ظاهری بر انواع گوناگون رفتار اثر می گذارند ونیز درک این اجزا و به نحوه ی عملکرد آنها کمک می کنند، آنها همچنین ممکن است پیشنهادات ویا نظراتی را که به واقعیت نزدیک تر است را ارائه می کنند تا بهتر به توان روند بهبود را به اجرا گذاشت. بنابراین مدل ها ابزار ارزشمندی برای حل انواع وسیعی از مشکلات را فراهم می کنند وما را در پیش بینی پیامدهای احتمالی مداخلات حتی در موقعیت هایی که قبلاَ هرگز با آنها مواجه نشده ایم کمک می کنند. باید اذعان نمود یک چهارچوب تئوریک پایه واساس محکمی برای عملکرد مناسب فراهم می آورد 

الگوی جامع ارزیابی وارتقاء سلامت وایمنی محیط کار - مدل کار سالم

پس از بررسی مدل واستانداردهای مختلف در سطح دنیا وقوانین ملی ایران، نظیر مدل اروپایی ارتقاء سلامت محیط کار (1) برنامه حفاظت داوطلبانه (2) الزامات استاندارد (3)، سیستم مدیریت سلامت، ایمنی و محیط زیست (4 )مدل اروپایی ارتقاء کیفیت (5) ، جایزه ملی کیفیت ایران (6) مطالعه قوانین ومقررات حفاظت وبهداشت کار، وبا توجه به فضای ایجاد شده در سازمان های ایرانی پس از ارائه مدل های تعالی سازمانی وتجارب حاصل از اجرای این مدل ها، مطالعه اظهارنامه های سازمان های مختلف در این ارتباط وزیر نظر جمعی از اساتید وصاحب نظران این حوزه تدوین گردیده است.
 

   اهداف ومفاهیم بنیادین کارسالم
 
درطراحی الگوی جامع ارزیابی وارتقاء سلامت وایمنی محیط کار (مدل کار سالم) اهداف زیر  مورد نظر بوده است:
ـ ارائه مدلی جامع برای ارزیابی سلامت وایمنی محیط های کار
ـ طرح ریزی واستقرار رویکردهای منسجم ویکپارچه به منظور حفظ وارتقاء سلامت وایمنی محیط کار
ـ ایجاد امکان خودارزیابی واستخراج نواحی بهبود در سازمان ها
ـ ایجاد امکان ارزیابی ومقایسه واحدها وسازمان های مختلف

این مدل بر اصول و مفاهیم بنیادین زیر استوار است:
رهبری
مسئولیت های اجتماعی
کارسالم
مشارکت وتوانمندسازی منابع انسانی
بازاریابی اجتماعی

                               مزایای کارسالم
 

مزایای استفاده از مدل کارسالم عبارتند از
ـ ایجاد درک مناسب از سلامت وایمنی درمحیط کار.
ـ ایجاد یک چهارچوب مدون برای برنامه ریزان سلامت وایمنی محیط کاربر اساس نیازهای سلامت وایمنی سازمان های ایرانی
ـ کمک به ارزیابی وضعیت فعلی سلامت وایمنی  محیط کار.
ـ ایجاد یک زبان مشترک در خصوص سلامت وایمنی درسازمان ها.
ـ ایجاد روشی واحد برای تشریح و توجیه فعالیت های سلامت وایمنی محیط کار.
ـ  امکان تکرار مجدد مداخلات سلامت وایمنی.
ـ فرآیندی منظم برای تجزیه وتحلیل موفقیت ها وشکست ها.

   دست آورد های کارسالم

بر این اساس دست آوردهای ارزیابی سازمان ها و صنایع براساس مدل کارسالم به شرح ذیل می باشد 
ـ تعیین موقعیت فعلی سازمان در سلامت وایمنی محیط کار.
ـ تعیین جهت واولویت های فعلی و آتی سازمان در سلامت وایمنی.
ـ یکسان سازی دیدگاه های تیم مدیریت سازمان در رابطه با نقاط قوت وفرصت های بهبود سلامت وایمنی سازمان.
ـ سهولت اجرا ونقطه شروعی مناسب برای ارتقاء برنامه های سلامت وایمنی سازمان.
ـ ایجاد فرصتی مناسب برای مقایسه عملکرد درون وبرون سازمانی.
ـ به دست آوردن بازخورد مناسب از وضعیت حوزه ی سلامت وایمنی محیط کار.
ـ تسهیل بحث های گروهی برای ارتقاء سلامت وایمنی سازمان.

1- ENWHP
2- OSHA/VPP
3- OHSAS18001:2007
4- HSE ms
5- EFQM
6- INQA